Yapay zekâ veri merkezlerine yönelik yatırımların hız kazanması, sunucularda kullanılan dinamik rastgele erişimli bellekler (DRAM) ile yüksek bant genişlikli belleklere (HBM) olan talebi patlattı. Küresel bellek piyasasındaki arz dengesinin bozulması, teknoloji şirketlerinin maliyetlerini doğrudan yukarı çekti.
AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, sektörde en yaygın kullanılan bellek türlerinden 8 gigabit kapasiteli DDR4'ün spot piyasa fiyatı, Aralık 2023'te 1,62 dolar seviyesindeydi. 2024 yılı yüzde 15'lik düşüşle 1,37 dolardan kapandı. Ancak 2025'te tablo tersine döndü: fiyat yüzde 1568 artışla 22,85 dolara sıçradı ve yaklaşık 17 kat büyüyerek tüm zamanların en sert yıllık yükselişine imza attı.
YÜKSELİŞ DURMADI, ALTINCI ÇEYREĞE TAŞINDI
DDR4 belleklerdeki artış bu yıl da hız kesmedi. Fiyat, altı çeyrektir süren yükseliş serisiyle 2025'in ilk yarısında yüzde 38 daha artarak 31,59 dolara ulaştı.
Oysa 2024'ün sonlarına doğru tablo bambaşkaydı: kişisel bilgisayar ve akıllı telefonlarda kullanılan geleneksel belleklere talep zayıflamış, yüksek stoklar ve arz fazlası fiyatları aşağı çekmişti. Çinli üreticilerin eski nesil belleklerde kapasite artırması da fiyat rekabetini kızıştırmıştı.
PEKİ DENGE NASIL BOZULDU?
2025'e girildiğinde ABD'nin tarife politikalarına dair belirsizlikler artınca müşteriler siparişlerini öne çekip stoklarını büyütmeye başladı. Olası arz sıkıntısı beklentisi bu stoklama eğilimini daha da hızlandırdı. Sonuç olarak piyasa, birkaç çeyrek içinde arz fazlasından tedarik sıkışıklığına savruldu.
Artan maliyetleri müşteriye yansıtma gücü yüksek olan şirketler zammı doğrudan fiyatlara ekledi; bu gücü daha sınırlı olan şirketlerde ise kâr marjları üzerindeki baskı belirginleşti. Fiyatlardaki yükseliş özellikle 2025'in ikinci çeyreğinden itibaren ivme kazandı — yapay zekâ talebiyle güçlenen yüksek katma değerli ürünlere üretim kapasitesinin kaydırılması eski nesil DDR4 arzını daralttı, tarife belirsizliği nedeniyle öne çekilen siparişler ise sıkışıklığı derinleştirdi.
YAPAY ZEKÂNIN İŞTAHI TÜM SEKTÖRE YAYILDI
Piyasadaki sıkışıklığı kalıcı hale getiren bir başka etken, yapay zekâ yatırımlarının yalnızca HBM talebini değil, geleneksel sunucu belleklerine olan talebi de artırmasıydı. Başlangıçta yapay zekâ hızlandırıcılarında kullanılan HBM ürünlerine yoğunlaşan talep, veri merkezi yatırımlarının büyümesiyle yüksek kapasiteli sunucu DRAM'lerine ve kurumsal veri depolama ürünlerine sıçradı.
Sunucu belleğindeki bu genişleme, üretimin yüksek getirili ürünlere kaymasını hızlandırarak tüketici elektroniğinde kullanılan belleklerin arzını da daralttı. Böylece veri merkezlerinde başlayan talep dalgası, ortak tedarik zinciri üzerinden akıllı telefon, kişisel bilgisayar ve oyun konsolu üreticilerine kadar uzandı.
SAMSUNG VE APPLE: MADALYONUN İKİ YÜZÜ
Dünyanın önde gelen bellek üreticilerinden Samsung Electronics, yükselen DRAM fiyatlarından bir yandan kazanç sağlarken, akıllı telefon üretiminde aynı ürünleri girdi olarak kullanması nedeniyle diğer yandan artan maliyetlerle karşı karşıya kaldı. Samsung Üst Yöneticisi TM Roh, yılın başında bellek çiplerindeki arz sıkışıklığını "benzeri görülmemiş" diye tanımlamış, yükselen maliyetlerin ürün fiyatlarına yansımasının kaçınılmaz olabileceğini belirtmişti.
Yüksek fiyatlama gücüyle rakiplerinden ayrışan Apple da bu dalgadan payını aldı. Apple Üst Yöneticisi Tim Cook, haziran ayında bellek ve depolama çiplerindeki maliyet artışının şirket için sürdürülemez hale geldiğini, bazı ürünlerde fiyat artışına gidilmesi gerektiğini duyurmuştu.
LENOVO VE XIAOMI'DE FARKLI TABLOLAR
Dünyanın en büyük kişisel bilgisayar üreticilerinden Lenovo da yükselen DRAM ve depolama belleği maliyetlerine karşı fiyat artırma yoluna giden şirketler arasında yer aldı. Lenovo Üst Yöneticisi Yang Yuanqing, şirketin bellek arzındaki sıkışıklığı önceden öngördüğünü, Çin, Güney Kore ve ABD'deki farklı tedarikçilere erişiminin bu süreçte avantaj sağladığını ifade etmişti.
Buna karşın bellek maliyetlerindeki artışın etkisi, düşük fiyat segmentinde güçlü konumda bulunan Xiaomi'de daha sert hissedildi. Xiaomi Başkanı Lu Weibing, bellek maliyetlerindeki baskının 2026'da ağırlaşacağını, yalnızca fiyat artışının bu yükselişi karşılamaya yetmeyebileceğini söylemişti.
HP, SONY VE RASPBERRY PI DE ÖNLEM ALDI
Bellek maliyetlerindeki yükseliş HP, Sony ve Raspberry Pi gibi üreticilerin fiyat ve tedarik politikalarına da yansıdı. HP, artan DRAM ve NAND tipi flash bellek maliyetlerine karşı bilgisayar fiyatlarını yükseltirken tedarik ve ürün konfigürasyonlarında da değişikliğe gitti. Sony, PlayStation 5 için gereken bellek tedarikini güvence altına almaya çalışırken, Raspberry Pi düşük güç tüketimli dördüncü nesil çift veri hızlı bellek (LPDDR4) maliyetlerindeki artışı gerekçe göstererek bazı modellerinde fiyatları yükseltti.
"ELEKTRONİK SANAYİNİN EN BÜYÜK SORUNU HALİNE GELDİ"
Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede bellek fiyatlarındaki aşırı artışın bugün yapay zekâ ve elektronik sanayinin en büyük sorunu haline geldiğini belirtti. Veri merkezi yatırımları için planlanan harcamaların her çeyrek büyüdüğünü aktaran Kaymaz, başta bellek olmak üzere bileşen maliyetlerindeki yükselişin bu harcamaları artıran temel etkenlerden biri olduğunu söyledi.
Kaymaz, "Yüksek bellek fiyatlarının etkisi çok sayıda sektörde hissedildi. Akıllı telefon pazarı da bu yıl daraldı." ifadesini kullandı. Fiyat artışının özellikle alt segment cihaz satışlarını vurduğunu belirten Kaymaz, eriyen marjlar nedeniyle üreticilerin üretimi yavaşlattığını veya ürün karmasını değiştirdiğini aktardı.
Kaymaz'a göre Oppo ve Xiaomi gibi Çinli üreticilerin sevkiyatları düşerken, Samsung küçülen pazarda sınırlı da olsa büyümeyi başardı ve pazar payını artırdı. Kaymaz, Samsung'un kendi çiplerini üretebilmesinin şirkete önemli bir avantaj sağladığına dikkat çekerek, daha yüksek ortalama satış fiyatı ve kâr marjının da bu dayanıklılığı desteklediğini sözlerine ekledi.
