İnsan vücudunda keşfedilecek yeni bir şey kalmadığını düşünüyorsanız, bilim dünyasından gelen son bulgu bu fikri bir kez daha sarsabilir.
Science Alert'ün haberine göre bilim insanları, kafatasının içinde daha önce bilinmeyen bir bağışıklık yapısı tespit etti. Beynin hemen yanında konumlanan ve bağışıklık hücrelerinin adeta "eğitim gördüğü" bir merkez gibi işlev gören bu yapı, özellikle beyin tümörlerine karşı vücudun ilk savunma hatlarından biri olabilir.
Şimdilik farelerde tespit edilen yapı için araştırmacılar, insan kafatasında da benzer oluşumların bulunduğuna dair işaretler olduğunu belirtiyor.
KAFATASININ İÇİNDE GİZLİ BİR SAVUNMA MERKEZİ
Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden bilim insanlarının yürüttüğü araştırmada, kafatası kemiğinin içinde bağışıklık sistemine ait dikkat çekici yapılar bulundu.
Araştırmacılar daha önce, beynin dokularından başlayarak beynin dışındaki koruyucu zar olan dura mater üzerinden kafatasına uzanan mikroskobik kanalları keşfetmişti. Yeni çalışmada ise bu kanallardan geçen moleküllerin izini süren bilim insanları, sinir hücrelerinden kafatasındaki kemik iliğine kadar uzanan bağlantıyı takip etti.
İzler sonunda, normalde lenf düğümlerinde bulunan ve bağışıklık hücrelerinin hazırlandığı germinal merkezlere benzeyen yapılara ulaşıldı.
BAĞIŞIKLIK HÜCRELERİ BURADA "EĞİTİLİYOR"
Söz konusu yapılar, bağışıklık sistemi açısından adeta bir "eğitim kampı" gibi işliyor. Henüz belirli bir tehdide karşı uzmanlaşmamış B hücreleri bu merkezlerde çoğalıyor, güçleniyor ve belirli hastalık etkenlerini hedef alacak şekilde hazırlanıyor.
Bu yapıların beynin hemen yanında bulunması araştırmacıların dikkatini özellikle çekti. Bilim insanlarına göre beyin, vücudun başka bölgelerinden bağışıklık hücreleri çağırmak yerine, kendisine çok yakın konumlanan bu merkezlerden hızlı şekilde destek alıyor olabilir.
Araştırmanın ilk yazarı Jang Hyun Park, sağlıklı kemik iliğinde daha önce bu tür yapıların görülmediğini belirterek, keşfin beynin kendine özgü bir bağışıklık savunmasına sahip olabileceğine işaret ettiğini söyledi.
BEYİN KANSERİNE KARŞI ETKİSİ TEST EDİLDİ
Araştırmacılar, keşfettikleri yapıların işlevini anlamak için farelerde glioma adı verilen agresif bir beyin kanseri türü üzerinde deneyler gerçekleştirdi. Kafatasındaki bağışıklık yapıları bozulan farelerde tümörlerin daha hızlı ilerlediği ve hayatta kalma oranlarının düştüğü görüldü.
Ancak bağışıklık sistemini güçlendiren üç farklı proteinin kullanıldığı farelerde sonuç tersine döndü. Kafatasındaki bağışıklık yapıları daha güçlü tepki verirken, hayvanların tümörlerle daha etkili mücadele ettiği ve yaşam sürelerinin belirgin şekilde uzadığı tespit edildi.
Bu sonuç, keşfedilen yapıların yalnızca bağışıklık sisteminin bir parçası olmadığını, beyin tümörlerine karşı doğrudan savunmada rol oynayabileceğini düşündürdü.
İNSANLARDA DA SAKLANIYOR OLABİLİR
Araştırmanın en heyecan verici kısmı ise keşfin insanlara uzanıp uzanmadığı. Bilim insanları, farelerde görülen yapıların insanlarda da bulunduğunu henüz kesin olarak söylemiyor. Ancak insan kafatasının kemik iliğinde daha önce foliküler T hücrelerinin tespit edilmiş olması, benzer bağışıklık merkezlerinin insanlarda da bulunabileceğine ilişkin önemli bir ipucu olarak değerlendiriliyor.
Eğer bu yapılar insanlarda doğrulanırsa, keşif beyin kanseri tedavisinde yeni bir yaklaşımın önünü açabilir. Araştırmacılar, gelecekte bağışıklık sistemini güçlendiren tedavilerin saçlı derinin altına uygulanacak özel bir hidrojel aracılığıyla bu yapılara doğrudan ulaştırılabileceğini düşünüyor. Bu yöntem, beyin tümörlerine müdahale etmek için gerçekleştirilen büyük cerrahi operasyonlara kıyasla çok daha az invaziv olabilir.
ALZHEİMER VE PARKİNSON İÇİN DE UMUT
Keşfin potansiyeli beyin kanseriyle sınırlı değil. Araştırmanın kıdemli yazarı Jonathan Kipnis, kafatasında beynin savunmasına katılan bu "ilk müdahale" merkezlerinin keşfedilmesinin nöroimmünoloji anlayışını değiştirebileceğini belirtti. Kipnis'e göre bu yapılar, bağışıklık sistemiyle bağlantılı Alzheimer, Parkinson, şizofreni ve uzun COVID gibi nörolojik hastalıkların tedavisinde de yeni araştırma alanları oluşturabilir.
Bilim insanlarının önünde şimdi kritik bir soru bulunuyor: Farelerde keşfedilen bu yapı insan kafatasında da gerçekten var mı? Bu sorunun yanıtı "evet" çıkarsa, insan anatomisine ilişkin bilgilerimize yalnızca yeni bir yapı değil, beynin hastalıklara karşı nasıl savunulduğuna dair yepyeni bir pencere eklenmiş olacak.
