Türkiye ve Brezilya arasında savunma sanayisi iş birliğini güçlendirmeye yönelik anlaşma Resmî Gazete’de yayımlandı. İki ülkenin askeri ve teknolojik kapasitesini ortak projeler aracılığıyla geliştirmesini öngören anlaşma; araştırma, geliştirme, üretim, modernizasyon ve teknoloji transferi alanlarında kapsamlı düzenlemeler içeriyor.

Anlaşmayla savunma sanayisi kurumları ve firmaları arasında teknik bilgi paylaşımının artırılması, ortak projelerin hayata geçirilmesi ve geliştirilen ürünlerin belirli koşullar altında üçüncü ülkelere satılabilmesi için hukuki çerçeve oluşturuldu.

Askeri sistemlerde ortak üretimin önü açılıyor

Anlaşma kapsamında Türkiye ve Brezilya, silahlı kuvvetlerinin ihtiyaç duyduğu savunma malzemeleri, yedek parçalar, askeri sistemler ve teknik teçhizat üzerinde birlikte çalışabilecek.

İki ülke, yeni savunma sanayisi ürünlerinin araştırılması, tasarlanması, geliştirilmesi ve üretilmesinin yanı sıra mevcut askeri araç ve sistemlerin modernizasyonunda da ortak faaliyetler yürütebilecek.

Böylece iş birliği yalnızca yeni ürünlerin geliştirilmesiyle sınırlı kalmayacak, halihazırda kullanılan askeri teçhizatın teknolojik açıdan yenilenmesini de kapsayacak.

Teknoloji transferi ve Ar-Ge çalışmaları genişletilecek

Anlaşmanın önemli başlıkları arasında teknoloji transferi ve ortak Ar-Ge faaliyetleri de bulunuyor.

Taraflar, savunma sanayisi ürün ve hizmetlerinde karşılıklı veya ortak satış, tedarik, üretim ve modernizasyon faaliyetleri gerçekleştirebilecek. Araştırma ve geliştirme çalışmalarında teknik bilgi ve deneyim paylaşımı da iş birliğinin bir parçası olacak.

Türkiye ve Brezilya'daki savunma sanayisi kuruluşları ile firmalar arasındaki temasların artırılması, araştırma merkezlerine teknik ziyaretler düzenlenmesi ve personel değişiminin teşvik edilmesi de anlaşmada yer alan düzenlemeler arasında bulunuyor.

Ortak geliştirilen ürünler üçüncü ülkelere satılabilecek

Anlaşma, iki ülkenin birlikte geliştireceği savunma sanayisi ürünlerinin uluslararası pazarlara sunulmasına yönelik hükümler de içeriyor.

Buna göre ortak üretim ve geliştirme projeleri sonucunda ortaya çıkan nihai ürünlerin üçüncü ülkelere satışı, Türkiye ve Brezilya'nın karşılıklı mutabakatıyla mümkün olabilecek.

Satış süreçlerinde tarafların uluslararası yükümlülükleri de dikkate alınacak. Böylece ortak projelerden elde edilen ürünlerin üçüncü taraflara aktarılması, iki ülkenin onayına ve ilgili yükümlülüklere bağlı olacak.

Ortak projeler için Karma Komisyon görev yapacak

İş birliği anlaşmasının uygulanmasını takip etmek amacıyla Türkiye ve Brezilya temsilcilerinden oluşan bir Karma Komisyon oluşturulacak.

Komisyon, iki ülke arasında somut iş birliği alanlarının belirlenmesinden ortak projelerin seçimine kadar çeşitli görevler üstlenecek. Belirlenen projelerin uygulanma süreçleri de komisyon tarafından izlenecek.

Anlaşmada değişiklik yapılmasına ihtiyaç duyulması halinde ilgili öneriler yine bu yapı içerisinde değerlendirilecek.

Komisyonda Türkiye ve Brezilya'nın her birinden en fazla 7 üye görev alabilecek.

Gizli bilgi ve belgeler için güvenlik düzenlemesi

Savunma sanayisi alanındaki ortak çalışmalar sırasında paylaşılacak gizlilik dereceli bilgi, belge ve malzemelerin korunmasına ilişkin hükümler de anlaşmada ayrıntılı olarak düzenlendi.

Türkiye'de kullanılan “Çok Gizli”, “Gizli”, “Özel” ve “Hizmete Özel” güvenlik derecelerinin Brezilya'daki karşılıkları belirlendi.

Anlaşma kapsamında paylaşılan gizli bilgilerin, bilgiyi sağlayan tarafın önceden yazılı izni alınmadan üçüncü taraflara aktarılması yasaklandı.

Bu düzenlemeyle ortak projelerde kullanılacak hassas bilgi ve belgelerin korunmasına yönelik karşılıklı yükümlülükler oluşturuldu.

Fikri ve sınai mülkiyet hakları güvence altında

Türkiye ve Brezilya'nın birlikte geliştireceği ürün, teknoloji ve buluşlara ilişkin fikri ve sınai mülkiyet hakları da anlaşmanın kapsamına alındı.

Ortak projeler sonucunda ortaya çıkacak hakların nasıl kullanılacağı, korunacağı ve devredileceği, her proje için ayrıca hazırlanacak uygulama anlaşmalarıyla belirlenecek.

Böylece iki ülkenin ortak çalışmalarından doğabilecek fikri ve sınai mülkiyet haklarına ilişkin ayrıntılar proje bazında düzenlenecek.

Anlaşma beş yıl yürürlükte kalacak

Anlaşmanın süresine ve sona erdirilmesine ilişkin koşullar da metinde yer aldı.

Buna göre anlaşma, yürürlüğe girmesinin ardından 5 yıl boyunca geçerli olacak. Taraflardan herhangi biri sürenin dolmasına en az 90 gün kala fesih bildiriminde bulunmazsa anlaşma birer yıllık dönemlerle kendiliğinden uzayacak.

Türkiye veya Brezilya, diplomatik kanallar aracılığıyla yazılı bildirimde bulunarak anlaşmayı sona erdirebilecek. Böyle bir durumda fesih, bildirimin karşı tarafa ulaşmasından 90 gün sonra geçerlilik kazanacak.

İmzalar 25 Mart 2022'de atıldı

Türkiye-Brezilya Savunma Sanayii İşbirliği Anlaşması, 25 Mart 2022 tarihinde imzalandı.

Anlaşmaya Türkiye adına dönemin Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. İsmail Demir, Brezilya adına ise Savunma Bakanlığı Savunma Ürünleri Sekreteri Marcos Rosas Degaut Pontes imza attı.

Anlaşma dosyasında, metnin Türkçe versiyonuna ilişkin daha sonraki diplomatik yazışmalar ile düzeltilmiş metin de bulunuyor.