Okullar açılmadan önce uyku düzenine dikkat
2026-2027 eğitim öğretim yılında ilk ders zili 14 Eylül Pazartesi günü çalacak. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı ve Psikoterapist Uzm. Dr. Canan İnce Börekçi, yaz tatilinde değişen uyku düzeninin bir günde eski haline dönmediğini belirterek ailelere, çocukların yatış ve kalkış saatlerini okul başlamadan önce her gün 15-30 dakika erkene çekmelerini önerdi.
Okulların açılmasına sayılı günler kaldı. Aileler kırtasiye, kıyafet ve diğer okul ihtiyaçlarını tamamlarken çocukların yaz tatilinde değişen biyolojik saatlerinin de yeni döneme hazırlanması gerekiyor.
Uzm. Dr. Canan İnce Börekçi, yaz aylarında çocukların büyük bölümünün daha geç yatıp daha geç kalkmaya başladığını belirtti. Okulların açılmasıyla birlikte bu düzenin bir anda değiştirilmesinin mümkün olmadığını söyleyen Börekçi, uyku ve uyanıklık ritminin yeniden oluşturulmasının zaman aldığını ifade etti.
Yatış ve kalkış saatleri 15-30 dakika erkene çekilmeli
Okul düzenine geçişin derslerin başladığı güne bırakılmaması gerektiğini belirten Börekçi, ailelerin hazırlıklara 1-2 hafta önceden başlamasını önerdi.
Börekçi, “Okulların açılışı yaklaşırken yalnızca çocukların okul ihtiyaçlarını değil, biyolojik saatlerini de okula hazırlamamız gerekiyor. Yaz döneminde çocukların büyük bir kısmında yatış ve uyanış saatleri ileriye kayıyor. Okulların açılmasıyla bizlerde akşam erken uyumalarını sabah erken uyanmalarını sabah da erken kalkmalarını bekliyoruz ancak beynin uyku uyanıklık ritmi bir günde değişmiyor ve düzelmiyor. Ailelere önerim; uykuyla ilişkili okul düzenine okulun başladığı gün değil okuldan 1-2 hafta önce geçmeye başlamalarıdır. Bunu yaparken de her gün yatış ve kalkış saatlerini 15-30 dakika erkene çekmeye çalışmak biyolojik saatin yeniden düzene geçmesini başlatabilir” dedi.
Sürecin özellikle sabah saatlerinden başlaması gerektiğini vurgulayan Börekçi, çocukları akşam erken uyumaya zorlamak yerine düzenli bir uyanma saati oluşturmanın daha uygulanabilir olduğunu söyledi.
“Burada özellikle sabah kalkış saatlerini düzenlemek önemlidir. Akşamları, ‘hadi uyku vakti’ dediğimizde çocuklarda hemen uykuyu başlatamıyoruz. Sabah aynı saatte uyanmak, uyandıktan sonra gün ışığı almak beynin gece uykusunu yeniden düzenlemesine katkı sağlıyor. 6-12 yaş arasındaki çocuklarda genel olarak 9-12 saat, ergenlerde ise 8-10 saat uyku ihtiyacının olduğunu biliyoruz. ‘Saat kaçta yatmalı?’ sorusundan çok, sabah saat kaçta uyanmış olmalı ve ihtiyacı olan uykuyu almak için akşam kaçta uykuya dalmış olmasıdır” ifadelerini kullandı.
6-12 yaş için 9-12 saat uyku
Börekçi'nin verdiği bilgilere göre 6-12 yaş grubundaki çocukların genel olarak 9-12 saat uykuya ihtiyacı bulunuyor. Ergenlerde ise bu süre 8-10 saat arasında değişiyor.
Bu nedenle uyku saatinin belirlenmesinde yalnızca çocuğun ne zaman yatağa girdiğine değil, sabah kaçta kalkması gerektiğine ve ihtiyaç duyduğu toplam uyku süresine göre hareket edilmesi gerekiyor.
Ekran süresi kademeli olarak azaltılmalı
Okula dönüş sürecinin bir başka ayağını ekran kullanımı oluşturuyor. Börekçi, okulun açılışı yaklaşırken çocukların ekran başında geçirdiği sürenin kontrollü şekilde azaltılmasını önerdi.
Börekçi, “Uykunun düzenlenmesinde çocuğun ekran süresinin kontrollü olması da çok önemlidir. Okula doğru ekran süresinin kademeli olarak azaltılması ve çocuğun gün içerisinde gerçek yaşam aktiviteleriyle vakit geçirmesi de önemlidir. Çocuğun hareket etmesi, arkadaşlarıyla yüz yüze vakit geçirmesi, kitap okuması, ailesi vakit geçirmesi gibi etkinlikler yapılmalı” diye konuştu.
İyi bir uyku düzeninin yalnızca sabah uyanmayı kolaylaştırmadığını belirten Börekçi, bunun çocukların gün içindeki öğrenme ve dikkat süreçleriyle de ilişkili olduğunu söyledi.
Börekçi, “Son olarak şunu vurgulamak gerekir ki; iyi bir uyku düzeni aslında çocuklarda yalnızca sabah nasıl uyandıklarını değil, gün içerisinde nasıl öğrendikleri, dikkatlerini nasıl sürdürdüklerini ve gün boyunca nasıl hissettikleri önemli etkenlerdir. Tatilden uyku düzenine geçişte uyku açısından akşam çocukları uykuya zorlamak değil de sabah kalkış saatlerini düzenlemeye çalışmak çok daha uygulanabilir” dedi.
