Kamuoyunda vatandaşlık maaşı olarak adlandırılan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için yürütülen çalışmalarda yeni ayrıntılar ortaya çıktı. Geliri belirlenen sınırın altında kalan haneleri desteklemeyi amaçlayan uygulamada, her aileye aynı tür ve miktarda yardım yapılması yerine bölgesel ihtiyaçların esas alınması planlanıyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen etki analizleriyle, il ve ilçelerdeki yaşam koşulları ile hanelerin temel harcamaları değerlendirilecek. Çalışmaların tamamlanmasının ardından hangi bölgede hangi sosyal desteklerin uygulanacağına ilişkin çerçeve belirlenecek.
Her haneye aynı yardım yapılmayacak
Yeni sosyal destek modelinde vatandaşların yalnızca gelir düzeyi değil, yaşadıkları bölgenin ekonomik koşulları ve öncelikli ihtiyaçları da dikkate alınacak.
Ekonomim'in AK Parti kaynaklarından edindiği bilgilere göre, GETAD kapsamında sağlanacak yardımlar il ve ilçe bazında farklılık gösterecek. Antalya'da yaşayan bir ailenin ihtiyaçları ile Hakkari'deki bir hanenin öncelikleri ayrı ayrı değerlendirilecek.
Bu doğrultuda bazı bölgelerde kira yardımı öne çıkarken başka bölgelerde ısınma, gıda veya enerji desteğine ağırlık verilebilecek.
Yardımların, ailelerin ihtiyaçları doğrultusunda nakdi ve ayni destekler şeklinde çeşitlendirilmesi öngörülüyor.
Ekim ayında kritik çalışma tamamlanacak
GETAD'ın uygulama esaslarını belirlemek amacıyla yürütülen etki analizlerinin ekim ayında tamamlanması bekleniyor.
Çalışma kapsamında gelir düzeyi belirli bir eşiğin altında kalan ailelerin hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğu tespit edilecek. Böylece mevcut sosyal yardım mekanizmasının bölgesel koşulları dikkate alan bir yapıya dönüştürülmesi hedefleniyor.
Analiz sonuçları, yeni sistem kapsamında verilecek destek türlerinin ve kapsamının belirlenmesinde esas alınacak.
Düşük emekli maaşı alanlar da kapsama alınacak
Yeni modelin yalnızca dar gelirli ailelerle sınırlı kalmaması, en düşük emekli aylığı alan vatandaşların da gelir durumlarına göre desteklenmesi planlanıyor.
GETAD kapsamında hanelerin toplam gelirleri ile yaşam maliyetleri birlikte değerlendirilecek. Belirlenecek gelir sınırının altında kalan ailelere, ihtiyaçları doğrultusunda sosyal yardım sağlanacak.
Sistemin, fert başına asgari gelir düzeyini güvence altına alacak şekilde tasarlanması öngörülüyor. Bu yolla düşük emekli aylıklarına ilişkin tartışmalara da çözüm getirilmesi hedefleniyor.
Ekonomi yönetimi, üzerinde çalışılan modeli mevcut sosyal yardım mekanizmasını daha kapsayıcı ve aile odaklı hale getirecek yapısal bir reform olarak değerlendiriyor.
Vatandaşlık maaşı ne kadar olacak?
GETAD kapsamında vatandaşlara yapılacak ödemelerin miktarı henüz kesinleşmedi.
Yeni sistemde temel yaklaşım, hanelerin mevcut gelir durumlarının belirlenmesi ve tespit edilecek gelir eşiğinin altında kalan ailelerin desteklenmesi üzerine kuruluyor.
Ancak ödeme tutarları ve gelir sınırına ilişkin kesin bir rakam henüz açıklanmış değil. Bu nedenle vatandaşlık maaşının her haneye ne kadar ödeneceği, devam eden çalışmaların ardından netlik kazanacak.
Gözler 2027 yılı bütçe görüşmelerinde
Yeni sosyal destek sisteminin bütçe planlaması, 2027 yılı bütçesinin TBMM'deki görüşmelerinin tamamlanmasının ardından netleştirilecek.
Etki analizlerinin sonuçları doğrultusunda uygulamanın mali çerçevesi oluşturulacak. İhtiyaç duyulması halinde GETAD için yasal düzenleme adımları da atılacak.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın daha önce “yeni nesil bir sosyal destek sistemi” olarak tanımladığı GETAD'ın, 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.
