Telefon ve bilgisayar üreticileri, parça bulmakta yaşanan güçlük nedeniyle yeni çözümlere yöneliyor. Küçük şirketler cihazların iç yapısını değiştirirken, satın aldıkları parçaların yeni olup olmadığını da kontrol etmek zorunda kalıyor.
Reuters’a konuşan üç şirketin yöneticisine göre artık yalnızca fiyat değil, ihtiyaç duyulan parçaya ulaşıp ulaşamamak da belirleyici.
Hollandalı telefon üreticisi Fairphone'un CEO'su Raymond van Eck, “Tahsisatınız yoksa, zaten oyunun dışındasınız” dedi.
Telefon satışlarında sert düşüş bekleniyor
Araştırma şirketi Counterpoint Research, küresel akıllı telefon sevkiyatlarının 2026'da yüzde 13,9 azalarak 1,08 milyar adede gerileyeceğini tahmin ediyor. Beklenti gerçekleşirse bugüne kadar kaydedilen en sert yıllık düşüş yaşanacak.
Sorunun merkezinde özellikle telefonların hafıza ve depolama parçalarının maliyeti bulunuyor. Fiyatların yükselmesi, ucuz modellerin üretimini şirketler açısından giderek daha zor hale getiriyor.
Yaklaşık 400 dolarlık bir telefonda hafıza parçaları, cihazın toplam parça maliyetinin neredeyse yüzde 60'ına ulaşabiliyor.
Dünyanın önde gelen hafıza çipi üreticilerinden SK Hynix'in CEO'su ise temmuz ayında 2027'nin “arz açısından sektör tarihinin en kötü yılı” olacağını söylemişti. Şirket, talebin 2030'dan sonra da üretim kapasitesini aşabileceğini öngörüyor.
Fiyat artışı yavaşladı ama sorun bitmedi
Piyasadaki fiyat artışının hızı son aylarda geriledi. Ancak parçaların ucuzlaması beklenmiyor.
Araştırma şirketi TrendForce, telefon ve bilgisayarlarda kullanılan geçici hafıza parçalarının fiyatlarının bu çeyrekte yüzde 13 ila 18 arasında artacağını tahmin ediyor. Yılın ilk çeyreğinde ise yükseliş yüzde 93 ila 98 arasında gerçekleşmişti.
Finlandiyalı telefon üreticisi Jolla da piyasadaki sıkıntının kısa sürede sona ermeyeceğini düşünüyor. Eski Nokia mühendisleri tarafından kurulan şirket, depolama ve hafıza parçalarına erişimin mart sonunda en yüksek seviyeye çıktığını, ardından aynı düzeyde kaldığını bildirdi.
Jolla CEO'su Sami Pienimäki, “Şimdilik bundan çok memnunuz elbette,” dedi. Pienimäki'ye göre piyasadaki arz ancak 2028'den itibaren normale dönebilir.
Üreticiler cihazları yeniden tasarlıyor
Parça sıkıntısı şirketlerin üretim yöntemlerini de değiştirmeye başladı.
Jolla, ihtiyaç duyduğu parçaları daha kolay değiştirebilmek için iki farklı anakart tasarladı. Böylece tek bir birleşik parça yerine ayrı hafıza parçalarının kullanılmasının önü açıldı.
ABD merkezli dizüstü bilgisayar üreticisi Framework ise hafızayı değiştirilebilir şekilde tasarlıyor. Kullanıcılar böylece eski bilgisayarlarından çıkardıkları parçaları yeni cihazlarında da kullanabiliyor.
Framework CEO'su Nirav Patel, sorunun boyutunun geçen yılın sonunda ortaya çıktığını söyledi. Patel, bu durumun “herkesin olabildiğince hızlı bir şekilde olabildiğince fazla tedarik, olabildiğince fazla stok ele geçirmeye çalışmasına” yol açtığını belirtti.
Şirket de ihtiyaç duyduğu parçaları güvence altına almak için fiyatı, teslim tarihi veya miktarı kesinleşmeden çok önceden sipariş vermek zorunda kalıyor.
Yenilenmiş parçalar yeni diye satılabiliyor
Tedarikteki sıkıntı başka bir sorunu daha beraberinde getirdi. Jolla, aldığı parçaların gerçekten yeni olup olmadığını anlamak için her partiden örnekleri dayanıklılık testine sokuyor.
Şirket bu yöntemle fabrikadan yeni çıkan parçalar ile daha önce kullanılıp yenilenerek yeniden satışa sunulan ürünleri ayırmaya çalışıyor.
Yükselen maliyetlere karşı şirketlerin izlediği yol ise farklı. Framework fiyatlarını giderlere göre güncelliyor. Jolla daha yüksek hafıza isteyen müşterilerden ek ücret alırken Fairphone şu ana kadar fiyatlarını artırmadı.
Reuters’ın aktardığı verilere göre telefon ve dizüstü bilgisayar üreticilerinin yaşadığı parça sıkıntısının 2027 boyunca devam etmesi, piyasadaki dengenin ise daha uzun sürede normale dönmesi bekleniyor.
