Ege Denizi'nde bulunan Helen Yayı, olası büyük deprem senaryosuna ilişkin yeni bir araştırmayla gündeme geldi. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, geliştirdikleri otomatik hasar belirleme yazılımıyla fay sisteminin tamamen kırılması durumunda Türkiye'de oluşabilecek etkileri incelediklerini açıkladı. Çalışmaya göre, böyle bir depremin etkilerinin yalnızca Ege Bölgesi'yle sınırlı kalmayabileceği değerlendiriliyor.
Helen Yayı 8'in üzerinde deprem üretebilir
Helen Yayı'nın deniz altında bulunan büyük bir dalma-batma zonu olduğunu belirten Kutoğlu, sistemin Japonya açıklarındaki benzer fay yapıları gibi 8'in üzerinde büyüklüğe sahip deprem ve tsunami üretme potansiyeli taşıdığını ifade etti.
Olası bir kırılmanın Türkiye üzerindeki etkilerini araştırdıklarını anlatan Kutoğlu, bu kapsamda geliştirdikleri yazılımla ülke genelindeki sarsıntı ve hasar ihtimallerini modellediklerini söyledi.
"Türkiye'nin neredeyse tamamında hissedilecek"
Araştırmanın sonuçlarını değerlendiren Kutoğlu, Helen Yayı'nın bütünüyle kırılması durumunda ortaya çıkabilecek depremin geniş bir coğrafyada hissedilebileceğini belirtti.
Kutoğlu, "Bu fay, bütünüyle kırıldığı takdirde sekizden daha büyük bir deprem üretme potansiyeli var. Haritada gördüğünüz üzere bu olay meydana geldiği takdirde ülkemizin hemen hemen tamamında bu depremin az veya çok hissedilmesi söz konusu olacak. Türkiye coğrafyasının neredeyse tamamında bu deprem hissedilecek" dedi.
Olası depremde ortaya çıkabilecek yer ivmesinin, yer çekimi ivmesinin yaklaşık beşte biri seviyesine ulaşabileceğini belirten Kutoğlu, bu düzeydeki sarsıntının özellikle çok zayıf ve kötü durumdaki yapılarda hasara neden olabileceğini ifade etti.
Ege'den Konya Havzası'na kadar riskli alanlar
Deprem senaryosu kapsamında hazırlanan haritada, sarsıntı etkisinin daha yüksek olabileceği alanların ağırlıklı olarak Ege Bölgesi'nde bulunduğu, ancak Marmara ve İç Anadolu'ya kadar uzandığı belirtildi.
Konya Havzası'nın da bu alanlar arasında yer aldığını açıklayan Kutoğlu, söz konusu bölgelerin ortak özelliğinin ovalar ve çöküntü alanlarından oluşan zayıf zemin yapıları olduğunu söyledi.
Kutoğlu, kentsel dönüşüm çalışmalarında zemin özelliklerinin dikkate alınması gerektiğini vurgulayarak sarsıntıdan daha fazla etkilenebilecek bölgelerin öncelikli olarak değerlendirilmesini önerdi.
Ege kıyıları için tsunami ihtimali
Helen Yayı'nın tamamen kırılması durumunda tsunami oluşma ihtimaline de değinen Kutoğlu, Dünya Tsunami Merkezi'nin hesaplamalarına göre Ege kıyılarında 1 ila 2 metre yüksekliğinde dalgalar görülebileceğini aktardı.
Kıyı eğiminin çok düşük olduğu bölgelerde deniz suyunun 25 ila 30 metre kadar iç kesimlere ilerleyebileceğini belirten Kutoğlu, bu senaryodaki dalga yüksekliğinin büyük can kayıplarına yol açabilecek ölçekte bir tsunami olarak değerlendirilmediğini ifade etti.
Kentsel dönüşümde zemin uyarısı
Türkiye'de karada bulunan fayların Helen Yayı'ndan daha yıkıcı sonuçlar doğurabilecek depremler üretebileceğine dikkat çeken Kutoğlu, özellikle zayıf zeminli bölgelerdeki yapıların değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Kutoğlu, kentsel dönüşüm çalışmalarında hazırlanan risk haritalarının dikkate alınmasının önemine işaret etti.
Araştırmada ele alınan 8'in üzerindeki deprem, Helen Yayı'nın tamamen kırılması varsayımına dayanan bir senaryoyu ifade ediyor. Çalışma, böyle bir depremin yakın zamanda kesin olarak meydana geleceğine ilişkin bir tarih veya tahmin ortaya koymuyor.







































