Tacikistan'ın yüksek rakımlı Doğu Pamir Dağları'nda bulunan tarih öncesi bir mağara resmi, bilim dünyasında dikkat çekti. Yaklaşık 12 bin yıllık olduğu değerlendirilen çizimin, insanlığın gökyüzüne ilişkin erken dönem gözlemlerinden birini yansıtıyor olabileceği düşünülüyor.
Arkeologların üzerinde çalıştığı resmin Samanyolu'nu tasvir etmiş olabileceği ihtimali, tarih öncesi insanların astronomik gözlem yeteneklerine ilişkin yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Ancak araştırmacılar, çizimin kesin olarak bir gök cismi ya da yıldız haritası olduğunu henüz doğrulamış değil.
Araştırmalar 2023 yılında başladı
Tacikistan Ulusal Bilimler Akademisi'nden arkeolog Bobomullo Bobomulloev ile Rusya Bilimler Akademisi Sibirya Şubesi Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü'nden Svetlana Shnayder, 2023 yılından itibaren Doğu Pamir bölgesinde kapsamlı saha araştırmaları yürütüyor.
Araştırma ekibinin temel amacı, Buzul Çağı'nda bölgede yaşayan insanların kullandığı mağaraları ve kaya sığınaklarını tespit etmek, bu alanlardaki tarih öncesi izleri incelemek.
Çalışmalar sırasında kırmızı ve sarı aşı boyasıyla yapılmış kaya resimlerinin bulunduğu bir düzineden fazla yeni mağara tespit edildi.
Araştırmacılar, Temmuz 2024'te yüksek bir sırt üzerinde bulunan küçük bir mağarayı incelemek için bölgeye tırmandı. Vadiden bakıldığında dikkat çeken mağaraya ulaşmak için yaklaşık 60 metrelik sarp bir yamaç aşılması gerekti. Yapılan incelemede, bilim insanlarının ilgisini çeken tarih öncesi çizimlerle karşılaşıldı.
12 bin yıllık resim Samanyolu'nu mu gösteriyor?
Mağara duvarındaki çizimin en dikkat çekici yönü, gökyüzündeki yıldız kümelerini veya Samanyolu'nun görünümünü temsil ediyor olabileceği ihtimali.
Samanyolu, karanlık ve ışık kirliliğinin bulunmadığı bölgelerde gökyüzünde geniş, parlak bir ışık şeridi şeklinde görülebiliyor. Günümüzde gelişmiş teleskoplar ve astronomik gözlem araçlarıyla incelenen bu galaksi, tarih boyunca insanların da ilgisini çekmiş olabilir.
Araştırmacıların gündeme getirdiği yorum, tarih öncesi insanların yalnızca gündelik yaşamlarını değil, çevrelerindeki gökyüzünü de gözlemlemiş olabileceklerini gösteriyor.
Bununla birlikte çizimin astronomik bir anlam taşıdığı henüz kanıtlanmış değil. Resmin Samanyolu'nu, yıldız kümelerini veya farklı bir doğal olguyu temsil edip etmediğinin anlaşılması için daha ayrıntılı değerlendirmelere ihtiyaç duyuluyor.
Buzul Çağı insanları Pamir Dağları'nda nasıl yaşıyordu?
Doğu Pamir Dağları, zorlu iklim koşulları ve yüksek rakımı nedeniyle tarih öncesi insan yaşamının araştırılması açısından önemli bölgeler arasında bulunuyor.
Arkeolojik araştırmalar, insanların son Buzul Çağı döneminde de bu yüksek rakımlı coğrafyada yaşadığını ortaya koyuyor. Bölgedeki insan yerleşiminin yaklaşık 15 bin yıl öncesine kadar uzandığı belirtiliyor.
Bu dönemde bölgede yaşayan insanların dağ keçisi, yabani koyun ve muhtemelen ayı gibi hayvanları avladığı değerlendiriliyor.
Yüksek rakımlı bölgelerde yaşamlarını sürdüren topluluklar, sert iklim koşullarına ve sınırlı doğal kaynaklara uyum sağlamak zorundaydı. Mağaralar ve kaya sığınakları ise hem barınma hem de çeşitli faaliyetlerin yürütülmesi açısından önemli alanlar oluşturuyordu.
Mağara duvarlarında günümüze ulaşan resimler, bu toplulukların yaşam biçimlerini ve çevreleriyle ilişkilerini anlamak için önemli arkeolojik veriler sunuyor.
Tarih öncesi insanların gökyüzü gözlemlerine ışık tutabilir
Doğu Pamir'de bulunan resmin Samanyolu'nu temsil ettiği doğrulanırsa, buluntu tarih öncesi insanların gökyüzünü nasıl algıladığına ilişkin araştırmalara yeni bir boyut kazandırabilir.
Ancak bilim insanlarının önündeki temel soru, çizimin gerçekten astronomik bir gözleme dayanıp dayanmadığı.
Arkeolojik kaya resimlerinin yorumlanmasında yalnızca şekillerin günümüzdeki görüntülere benzemesi yeterli kabul edilmiyor. Çizimlerin bulunduğu alan, kullanılan pigmentler, diğer resimlerle ilişkileri ve tarihlendirme verileri birlikte değerlendiriliyor.
Bu nedenle Tacikistan'daki mağara resmi şimdilik kesinleşmiş bir yıldız haritası olarak değil, tarih öncesi insanların gökyüzüyle ilişkisini araştırmak için önemli bir buluntu olarak değerlendiriliyor.
































