ABD'de 892 kişiyle yürütülen yeni bir araştırma, yaşanan anları akıllı telefonla sürekli kaydetmenin hafıza üzerinde olumsuz etki yaratabileceğini ortaya koydu. Deneylerde fotoğraf veya ekran görüntüsü alan katılımcıların, yalnızca gördüklerine odaklanan kişilere göre ayrıntıları hatırlamakta daha fazla zorlandığı belirlendi.
Binghamton Üniversitesi araştırmacıları, akıllı telefonlarla görsel kaydetme alışkanlığının insan hafızasıyla ilişkisini yedi ayrı deney üzerinden inceledi. Çalışmaya toplam 892 kişi katıldı.
Deneylerin bir bölümünde katılımcıların karşısına farklı sanat eserleri çıkarıldı. Bir gruptan eserleri yalnızca incelemesi istenirken diğer grup gördüğü görsellerin ekran görüntüsünü aldı.
Sonraki aşamada katılımcıların gördüklerini ne ölçüde hatırladığı incelendi. Görsellere sadece bakanların, ekran görüntüsü alanlara göre resimlere ilişkin ayrıntıları daha doğru hatırladığı görüldü.
“Tek bir tuşla hafızamıza zarar veriyoruz”
Araştırmanın başyazarı psikolog Sophia Fabrizio, sonuçların dijital ortamda görüntü kaydetmenin yalnızca kaydedilen içeriğe ilişkin hafızayı etkilemeyebileceğine işaret ettiğini belirtti.
Fabrizio, “Elde ettiğimiz sonuçlar, tek bir tuşa basarak deneyimlerimize ve bilgilere dair hafızamıza zarar verme ihtimalimizin yüksek olduğunu gösteriyor. Bu zayıflama, kaydedilen görselin de ötesine geçebiliyor” ifadelerini kullandı.
Beyin bilgiyi “dış hafızaya” bırakabiliyor
Uzmanlar, araştırmada ortaya çıkan durumu “bilişsel yük aktarımı” olarak tanımlıyor. Buna göre kişi bir bilginin fotoğraf veya ekran görüntüsü aracılığıyla saklandığını bildiğinde, beyin söz konusu bilgiyi hatırlamak için gereken çabayı azaltabiliyor.
Fotoğraf çekerken dikkatin yaşanan andan telefon ekranına kayması da araştırmacıların üzerinde durduğu noktalar arasında yer aldı. Bu dikkat değişiminin kişinin o sırada yaşadığı deneyime yeterince odaklanmasını engelleyebileceği belirtiliyor.
Özellikle özel anları sürekli görüntülemeye çalışmak, yaşananların hafızada daha silik yer edinmesiyle sonuçlanabiliyor. Araştırmanın bulguları, bir anı daha sonra hatırlamak amacıyla kaydetmenin bazı durumlarda tam tersi bir etki yaratabileceğine işaret ediyor.
