Türkiye'nin 2040 yılına kadar enerji üretimi, tüketimi ve altyapısında izleyeceği yol haritası açıklandı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Antalya'da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) öncesinde “Milli Enerji 2040” programının ayrıntılarını paylaştı.
Türkiye'nin enerji talebinin önümüzdeki yıllarda artacağını belirten Bayraktar, nüfus artışı, ekonomik büyüme, elektrikli ulaşım ve yapay zekâ teknolojilerinin enerji tüketiminde belirleyici olacağını söyledi.
Yeni programda enerji arz güvenliği, dışa bağımlılığın azaltılması, yenilenebilir kaynakların geliştirilmesi ve elektrik altyapısının güçlendirilmesi öncelikli alanlar arasında yer aldı.
Enerjide dışa bağımlılık 2049'da sıfırlanacak
Türkiye'nin yıllık enerji ithalat faturasının 90 milyar dolar olduğunu belirten Bayraktar, enerji ithalatının cari açık üzerindeki etkisine işaret etti.
Bakan Bayraktar, Türkiye'nin enerjide dışa bağımlılık oranının yüzde 68 seviyesinde bulunduğunu, bu oranın yüzde 48'e düşürülmesi durumunda cari açığın sıfırlanacağını ifade etti.
Hükümetin hedefinin 2030'lu yıllarda enerji bağımlılığını yüzde 50'nin altına indirmek olduğunu söyleyen Bayraktar, 2049 yılında ise enerjide sıfır dışa bağımlılığa ulaşmayı amaçladıklarını açıkladı.
Program kapsamında yerli enerji kaynaklarının daha fazla kullanılması, petrol ve doğal gaz üretiminin artırılması, yenilenebilir enerji yatırımlarının genişletilmesi ve nükleer kapasitenin geliştirilmesi planlanıyor.
Bayraktar, Türkiye'nin enerji ihtiyacının ekonomik büyümeyle birlikte artacağını belirterek 2040 yılında nüfusun 91,5 milyona ulaşmasının beklendiğini söyledi.
Aynı dönemde gayrisafi hasılanın 1,9 katına çıkacağı öngörülüyor. Artan ekonomik faaliyetlerin yanı sıra veri merkezleri, elektrikli araçlar ve soğutma sistemlerinin de elektrik talebini yükseltmesi bekleniyor.
Türkiye'de elektrikleşme oranı yüzde 36'ya çıkacak
Milli Enerji 2040 programının merkezinde elektrikleşme bulunuyor.
Bayraktar, Türkiye'nin 2035 yılında yüzde 35, 2040 yılında ise yüzde 36 elektrikleşme oranına ulaşmasının hedeflendiğini açıkladı.
Ulaştırma sektöründe elektrikleşme oranının yüzde 1'den yüzde 24'e çıkarılması planlanırken sanayide yüzde 33, konutlarda ise yüzde 30 seviyesine ulaşılması amaçlanıyor.
Türkiye'deki elektrikli araç sayısının yarım milyona yaklaştığını belirten Bayraktar, elektrikli ulaşımın yaygınlaşmasıyla birlikte 90 teravatsaatlik ek büyüme alanı bulunduğunu söyledi.
Yapay zekâ ve veri merkezlerinin de elektrik tüketiminde daha fazla pay sahibi olması bekleniyor. Bakanlığın öngörüsüne göre veri merkezlerinin 2040 yılındaki elektrik ihtiyacı 55 teravatsaate ulaşacak.
Kırsal bölgelerde ısı pompalarının yaygınlaştırılmasıyla 8 teravatsaatlik ek elektrik talebi oluşacağı hesaplanıyor.
Deniz suyu arıtma sistemleri de enerji planlamasına dahil edildi. Türkiye'nin kullandığı suyun yüzde 10'unun arıtma yoluyla karşılanması hedeflenirken bu alanda 5 teravatsaat elektrik ihtiyacı öngörülüyor.
Yenilenebilir enerji için 170 milyar dolarlık yatırım
Türkiye'nin elektrik üretim kapasitesinin artırılması, programın temel başlıklarından birini oluşturuyor.
Bayraktar, 2040 yılında toplam elektrik kurulu gücünün 281 bin megavata ulaşmasının hedeflendiğini açıkladı. Yenilenebilir enerji kaynaklarının kurulu güçteki payının ise yüzde 63'ten yüzde 71'e çıkarılması planlanıyor.
Bu dönüşüm için 190 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı hesaplanıyor.
Güneş ve rüzgâr enerjisinde mevcut 44-45 bin megavat seviyesindeki kurulu gücün 175 bin megavata yükseltilmesi amaçlanıyor. Söz konusu kapasite artışı için öngörülen yatırım tutarı 170 milyar dolar.
Rüzgâr enerjisinde 50 bin megavatlık hedef belirlenirken deniz üstü rüzgâr santrallerinin kurulu gücünün 2040 yılında 6 bin megavata ulaşması planlanıyor.
Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) yarışmalarının da devam edeceği bildirildi.
Enerji dönüşümünde yerli ekipman üretimine önem verdiklerini belirten Bayraktar, özellikle rüzgâr türbinleri ve elektrikli araçlarda kullanılan kalıcı mıknatısların üretimi için kritik madenlerin değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Bu kapsamda Güney Kore'de görüşmeler gerçekleştirdiklerini aktaran Bakan, Türkiye'nin sahip olduğu maden kaynaklarının işlenerek sanayiye kazandırılmasını hedeflediklerini ifade etti.
Elektrik altyapısına milyarlarca dolarlık yatırım
Elektrik üretimindeki artışa paralel olarak iletim ve dağıtım altyapısının da genişletilmesi planlanıyor.
Bayraktar, Türkiye'nin yaklaşık 77 bin kilometre uzunluğundaki yüksek gerilim hatlarının 140 bin kilometreye çıkarılacağını açıkladı.
Elektrik iletim altyapısı için 36 milyar dolarlık yatırım öngörülürken dağıtım şebekesinde yaklaşık 80 milyar dolarlık yatırım alanı bulunduğu belirtildi.
Türkiye'nin Avrupa'nın ikinci büyük elektrik dağıtım şebekesine sahip olduğunu ifade eden Bayraktar, kayıp ve kaçak oranının yüzde 18'den yüzde 8 seviyesine gerilediğini söyledi.
Bu düşüşün ekonomik karşılığının yaklaşık 3 milyar dolar olduğunu kaydetti.
Yenilenebilir kaynakların elektrik sistemine daha fazla dahil edilmesiyle depolama ihtiyacının da artacağı öngörülüyor.
Programda 175 bin megavatlık kesintili üretim kapasitesine karşılık 140 gigavatlık depolama ihtiyacı hesaplanıyor. Türkiye'nin 6 gigavatlık pompaj depolamalı hidroelektrik santral kapasitesine ihtiyaç duyduğu da belirtildi.
Enerji verimliliği için ise 15 milyar dolarlık yatırım planlanıyor. Enerji yoğunluğunun yüzde 40 azaltılmasıyla yaklaşık 240 milyar dolarlık kümülatif kazanç hedefleniyor.
Kamu binalarında yüzde 30 enerji verimliliği sağlanması da programın hedefleri arasında bulunuyor.
Akkuyu'da ilk reaktörün devreye alınması bekleniyor
Milli Enerji 2040 programında nükleer enerji yatırımlarına da yer verildi.
Bayraktar, Akkuyu Nükleer Güç Santrali'ndeki ilk reaktörün önümüzdeki haftalarda devreye alınmasının planlandığını açıkladı. Santralde dört reaktörün inşaatının sürdüğünü belirtti.
Türkiye'nin nükleer enerji kurulu gücünde 10 bin megavata, 2050 yılında ise 20 bin megavata ulaşması hedefleniyor.
Küçük modüler nükleer reaktörler de planlamaya dahil edildi. Bu kapsamda 2050 yılında 5 bin megavatlık küçük modüler reaktör kapasitesine ulaşılması amaçlanıyor.
Bayraktar, küçük modüler reaktör araştırmaları için Küçükçekmece'deki nükleer araştırma merkezinin yeniden devreye alınacağını söyledi.
Türkiye'nin 2040 yılındaki enerji ihtiyacının yüzde 11'inin nükleer kaynaklardan karşılanması hedefleniyor.
Bakanlığın hesaplamalarına göre nükleer enerji kapasitesinin artırılmasıyla yıllık 15 milyar metreküplük doğal gaz ithalatından tasarruf sağlanabilecek. Bu miktarın yıllık yakıt maliyeti karşılığının yaklaşık 6 milyar dolar olduğu belirtildi.
Sinop ve Trakya'da planlanan nükleer santral projelerinin ise karar aşamasında bulunduğu açıklandı.
Bayraktar'ın açıkladığı Milli Enerji 2040 programı, Türkiye'nin artan enerji talebini karşılamak için elektrik üretimini ve altyapı yatırımlarını genişletirken ithal kaynaklara bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.
