Türkiye'nin savunma sanayiinde son 24 yılda yaşanan değişim, Savunma Sanayii Başkanlığının (SSB) 41. kuruluş yıl dönümü dolayısıyla açıklanan verilerle ortaya konuldu. 2002 yılında 62 olan proje sayısı yaklaşık 1.500'e, 5,5 milyar dolar düzeyindeki toplam proje hacmi ise 100 milyar doların üzerine çıktı.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, 7 Kasım 1985'te temelleri atılan kurumun kuruluş yıl dönümünde sektörün üretim, teknoloji geliştirme, ihracat ve istihdam alanlarındaki gelişimini değerlendirdi.

Görgün, savunma ve güvenlik ihtiyaçlarının geçmişte büyük ölçüde dış kaynaklardan karşılandığını, bugün ise Türkiye'nin bu ihtiyaçların önemli bölümünü kendi mühendislik ve üretim imkânlarıyla karşılayabildiğini belirtti.

Sektördeki dönüşümün kurumsal birikim ve ortak çalışmanın sonucu olduğunu vurgulayan Görgün, “İşte 41 yılın hikâyesi, bu iki tablo arasındaki büyük dönüşümün hikâyesidir.” dedi.

Savunma sanayiinde yerlilik oranı yüzde 80'i aştı

Savunma Sanayii Başkanlığının kurumsal geçmişi, 1985 yılında kurulan Savunma Sanayii Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığına dayanıyor. Kurum, 1989'da Savunma Sanayii Müsteşarlığına, 2018'de ise Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığına dönüştürüldü.

Türkiye'de savunma ihtiyaçlarının karşılanmasında 1990'lı yıllara kadar ağırlıklı olarak yurt dışından hazır alım yöntemi kullanılırken, 1990'larda ortak üretim modelleri öne çıktı. Sonraki dönemde ise yerli tasarım ve özgün geliştirmeye dayalı tedarik anlayışı güçlendi.

Bu süreçte 2004 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlığında gerçekleştirilen Savunma Sanayii İcra Komitesi toplantısı, önemli dönüm noktalarından biri olarak gösterildi.

Görgün, 2002 yılında yaklaşık yüzde 20 olan savunma sanayii yerlilik oranının bugün yüzde 80'in üzerine çıktığını bildirdi.

İnsansız hava araçları, millî savaş gemileri, hava savunma sistemleri ve elektronik harp teknolojilerinde geliştirilen kabiliyetlere dikkat çeken Görgün, şu değerlendirmede bulundu:

“Bir zamanlar yalnızca tedarik eden Türkiye'den, bugün tasarlayan, geliştiren, üreten, entegre eden ve ihraç eden Türkiye'ye geldik.”

62 projeden 1.500 projeye ulaşıldı

Savunma sanayiindeki büyüme, sektörde faaliyet gösteren firma sayısına ve yürütülen projelerin ekonomik büyüklüğüne de yansıdı.

2002 yılında 56 firmanın faaliyet gösterdiği sektörde bugün 4 binin üzerinde şirket bulunuyor. Aynı dönemde yürütülen proje sayısı 62'den yaklaşık 1.500'e yükseldi.

İhale aşamasındaki çalışmaların da dahil edildiği toplam proje hacmi ise 5,5 milyar dolardan 100 milyar doların üzerine çıktı.

Sektörün 2002 yılında yaklaşık 1,1 milyar dolar olan cirosu 25 milyar dolar seviyesine ulaşırken yıllık Ar-Ge harcamaları 49 milyon dolardan 3,5 milyar doların üzerine yükseldi.

Savunma sanayiinde istihdam 135 bini geçti

Üretim kapasitesinin genişlemesi ve proje sayısındaki artış, savunma sanayiindeki çalışan sayısını da artırdı.

2022 yılında yaklaşık 81 bin kişinin istihdam edildiği sektörde bugün çalışan sayısı 135 bini aştı.

Savunma sanayiinde 2028 yılına kadar 158 bin kişilik istihdam seviyesine ulaşılması hedefleniyor.

Savunma ihracatında 40 katlık artış

Türk savunma ve havacılık sanayii, son yıllarda ihracat rakamlarıyla da öne çıktı.

2002 yılında 248 milyon dolar olan sektör ihracatı, 2025 yılında 10 milyar 54 milyon dolara ulaşarak yaklaşık 40 kat arttı.

2026 yılında da yükselişini sürdüren savunma ve havacılık ihracatı, ekim ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 61 artışla 1 milyar 140 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Yılın ilk 10 ayında toplam ihracat 8 milyar 50 milyon dolara ulaşırken ekim sonu itibarıyla son 12 aylık ihracat 11 milyar 357 milyon dolar oldu.

Son dört yılda 30 milyar doları aşan ihracat

Savunma ve havacılık sektörünün son 14 yıldaki toplam ihracatı, 2026 yılı ekim sonu itibarıyla yaklaşık 55 milyar dolara ulaştı.

Bu tutarın 30 milyar dolardan fazlası 2023-2026 döneminde gerçekleştirildi. Böylece son dört yılın toplam ihracattaki payı yüzde 55'in üzerine çıktı.

Türk savunma sanayii ürünlerinin NATO üyesi ülkeler dahil olmak üzere yüksek teknoloji ve kalite standartlarının arandığı pazarlarda tercih edilmesi, sektörün uluslararası faaliyetlerinin genişlemesinde etkili oldu.

Görgün: Hiçbir görev önemsiz, hiçbir emek görünmez değildir

Haluk Görgün, savunma sanayiinde elde edilen sonuçların yalnızca teknolojik yatırımlarla değil, farklı alanlarda görev yapan çalışanların ortak çabalarıyla mümkün olduğunu vurguladı.

Projelerin ihtiyaç analizinden tasarıma, sözleşme süreçlerinden test ve teslimata kadar birçok aşamadan geçtiğini belirten Görgün, “Hiçbir görev önemsiz, hiçbir emek görünmez değildir.” anlayışıyla hareket ettiklerini ifade etti.

Savunma sanayiindeki kurumsal yapıya da değinen Görgün, şu açıklamayı yaptı:

“Savunma Sanayii Başkanlığımız, yalnızca tedarik yapan bir kurum değil; ihtiyaç makamlarını, kamu kuruluşlarını, özel sektörü ve üniversiteleri ortak hedefler etrafında buluşturan, Ar-Ge'den tasarıma, üretimden ihracata kadar bütün süreçleri koordinasyon içinde yürüten, dünyada benzerine az rastlanan özgün bir kurumsal yapıdır. Bugün bu modelimizin farklı ülkeler tarafından da örnek alınması, 41 yıllık kurumsal birikimimizin ve savunma sanayii ekosistemimizin ulaştığı seviyenin önemli bir göstergesidir.”

Güçlü kurumların adil ve sürdürülebilir çalışma anlayışıyla geleceğe taşınabileceğini belirten Görgün, SSB'nin 41 yıllık birikiminin gelecek nesillere aktarılmasının ortak sorumluluk olduğunu söyledi.

Görgün, Başkanlığın kuruluş yıl dönümünü kutlayarak tam bağımsız savunma sanayii hedefi doğrultusunda çalışmaların sürdürüleceğini ifade etti.