Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, üniversite eğitiminde yapılması planlanan değişikliklere ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. CNN Türk'te Hakan Çelik'in sunduğu Hafta Sonu programına katılan Özvar, üç yıllık lisans eğitimi, ders sayılarının azaltılması, üniversite kontenjanları ve mesleki eğitim başlıklarında yürütülen çalışmaları anlattı.
Türkiye'de öğrencilerin 12 yıllık zorunlu eğitimin ardından dört yıllık lisans programına devam ettiğini hatırlatan Özvar, toplam 16 yıllık eğitim sürecine askerlik, staj ve iş arama dönemlerinin de eklenmesiyle gençlerin çalışma hayatına daha geç başladığını belirtti.
Demografik değişim, teknolojik gelişmeler ve iş gücü piyasasının ihtiyaçlarının yükseköğretimde yeni bir yapılanmayı gerekli kıldığını ifade eden Özvar, üniversitelerde hem eğitim süresinin hem de müfredatın yeniden değerlendirildiğini söyledi.
Üniversiteler üç yılda bitirilebilecek
Dört yıllık lisans eğitiminin üç yılda tamamlanabilmesine yönelik hazırlıkların devam ettiğini açıklayan Özvar, Avrupa Yükseköğretim Alanı'nda lisans programlarının 180 ile 240 AKTS arasında değiştiğini hatırlattı.
Türkiye'deki lisans programlarının 180 kredi üzerinden yeniden yapılandırılması üzerinde çalışıldığını belirten Özvar, üniversitelerin yaklaşık bir yıldır bu sürece hazırlandığını söyledi.
Üniversite senatoları ve yönetim kurullarından programlarını kendi koşullarına göre değerlendirmelerinin istendiğini aktaran Özvar, yeni modelin merkezi bir kararla doğrudan uygulanmayacağını vurguladı.
Üç yıllık lisans sistemine geçişin birkaç yıla yayılabileceğini belirten Özvar, düzenlemenin hayata geçirilmesi için 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu başta olmak üzere bazı yasal değişikliklerin gerektiğini ifade etti.
Meslek kuruluşlarıyla görüşmelerin sürdüğünü kaydeden Özvar, yeni eğitim modelinin toplumsal mutabakatla uygulanmasını hedeflediklerini bildirdi.
Ders sayıları 2027'den itibaren azaltılacak
Üniversitelerde yalnızca eğitim süresinin değil, ders yükünün de azaltılması gerektiğini belirten YÖK Başkanı, Türkiye ile Avrupa'daki lisans programları arasında önemli farklılıklar bulunduğuna dikkat çekti.
Özvar'ın verdiği bilgilere göre Türkiye'deki lisans programlarında yaklaşık 60 ders bulunurken Avrupa'da bu sayı 20-25 düzeyinde.
Dört yıllık programlardaki haftalık derslerin toplamının 2-2,5 günde tamamlanabilecek bir müfredata karşılık geldiğini belirten Özvar, ders sayılarının azaltılmasıyla öğrencilerin uygulamalı eğitim, proje geliştirme ve mesleki deneyime daha fazla zaman ayırabileceğini söyledi.
Müfredatın sadeleştirilmesine yönelik çalışmaların 2026 boyunca sürdüğünü, yeni sistemin ise 2027'den itibaren uygulanmaya başlamasının planlandığını açıkladı.
Ders içeriklerinin de güncellenmesi gerektiğini vurgulayan Özvar, yapay zekâ okuryazarlığı ve dijital becerilerin üniversite eğitiminde daha fazla yer almasının önemine işaret etti.
Üniversite kontenjanlarında istihdam kriteri öne çıkıyor
Üniversite kontenjanlarının belirlenmesinde öğrenci tercihleri ve mezunların iş bulma olanakları daha fazla dikkate alınıyor.
YÖK'ün kontenjan planlamasında üniversitelerin akademik kapasitesi, eğitim altyapısı ve iş gücü piyasasının ihtiyaçları birlikte değerlendiriliyor.
Öğrenci talebinin azaldığı veya mezun sayısının istihdam olanaklarına göre yüksek olduğu programlarda kontenjanların yeniden düzenlenmesi öngörülüyor.
Bu yaklaşımın temelinde, üniversite eğitiminin Türkiye'nin kalkınma hedefleri ve değişen meslek ihtiyaçlarıyla uyumlu hale getirilmesi bulunuyor.
Dijital Üniversite Platformu'na 233 bin başvuru
YÖK Başkanı Özvar, üniversite öğrencileri, mezunlar ve çalışanların dijital becerilerini geliştirmek amacıyla oluşturulan Dijital Üniversite Platformu hakkında da bilgi verdi.
Marmara Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Yıldız Teknik Üniversitesinin katkılarıyla yürütülen platformda 16 farklı eğitim sunuluyor.
Ücretsiz, çevrim içi, canlı ve etkileşimli olarak gerçekleştirilen eğitimlere 2026 yılında 233 bin başvuru yapıldı. Yaklaşık 55 bin kişi programlara katıldı.
Öğrencilerin yeni becerileri transkripte işlenebilecek
Yükseköğretimde mikro yeterlik uygulamasının da hayata geçirildiğini belirten Özvar, üniversite dışında edinilen bilgi ve becerilerin belirli kalite standartları çerçevesinde akademik kayıtlara eklenebildiğini söyledi.
Böylece öğrencilerin farklı eğitim programlarından elde ettikleri kazanımların transkriptlerinde görünür hale gelmesi sağlanıyor.
Özvar ayrıca belirli başarı koşullarını karşılayan diş hekimliği ve eczacılık öğrencilerine, kendi üniversitelerinde bazı mühendislik programlarında çift anadal yapma olanağı sunmayı planladıklarını açıkladı.
Bilgisayar, elektrik-elektronik ve malzeme mühendisliği bu kapsamda değerlendirilen bölümler arasında bulunuyor.
İki programı başarıyla tamamlayan öğrencilerin iki diploma alabileceği uygulamanın 2027-2028 akademik yılına yetiştirilmesi hedefleniyor.
Mesleki eğitim modeli 7 ilde başlayacak
Meslek yüksekokullarının nitelikli iş gücü yetiştirilmesindeki rolüne değinen Özvar, organize sanayi bölgelerindeki meslek yüksekokullarında mezunların istihdam oranının yüzde 90'a kadar çıkabildiğini belirtti.
Türkiye'de 20'den fazla üniversitenin organize sanayi bölgelerinde meslek yüksekokulu bulunduğunu ve bu programlarda 7 binden fazla öğrencinin eğitim gördüğünü açıkladı.
Mevcut staj uygulamalarının yeterli mesleki deneyim sağlamadığını ifade eden Özvar, İşletmede Mesleki Eğitim modeliyle öğrencilerin dört yarıyıllık eğitimlerinin en az bir dönemini işletmelerde geçirmesinin hedeflendiğini söyledi.
Uygun programlarda iki yarıyıl okulda, iki yarıyıl işletmede eğitim verilmesi de değerlendiriliyor.
Yeni modelin ilk etapta uygulanacağı iller şöyle:
Ankara
Bursa
Gaziantep
İstanbul
İzmir
Kocaeli
Konya
Meslek yüksekokullarının tanıtımına yönelik Cumhurbaşkanlığı himayesinde kapsamlı çalışmaların da başlatıldığı belirtildi.
Araştırma üniversiteleri OECD ortalamasına ulaştı
Türkiye'de 20'si devlet, 3'ü vakıf olmak üzere 23 araştırma üniversitesi bulunduğunu açıklayan Özvar, bilimsel üretimde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile yürütülen destek programlarının sonuç vermeye başladığını belirten Özvar, araştırma üniversitelerinin son üç yılda Q1 ve Q2 kategorisindeki bilimsel yayınlarının arttığını bildirdi.
Özvar, araştırma üniversitelerinin nitelikli yayın performansında OECD ortalamasını yakaladığını ifade etti.
Savunma sanayiinde 129 üniversitenin mezunları görev yapıyor
Türk üniversitelerinin savunma sanayiine yetiştirdiği insan kaynağına ilişkin verileri de paylaşan Özvar, sektörde çalışan mühendis sayısının 30 bini aştığını belirtti.
Bu mühendislerin yüzde 99'dan fazlasının Türk olduğunu, Türk mühendislerin ise yüzde 99,5'inin Türkiye'deki üniversitelerden mezun olduğunu açıkladı.
Savunma sanayiinde görev yapan Türk mühendislerin 129 farklı üniversitede eğitim gördüğünü belirten Özvar, ASELSAN ve BAYKAR gibi kuruluşların gelişiminde üniversitelerin yetiştirdiği insan kaynağının önemli payı bulunduğunu söyledi.
Yurt dışında çalışan Türk gençlerine de değinen Özvar, "Beyin göçünden ziyade beyin gücü tarafından bakıyorum." ifadelerini kullandı.
Hedef iki devlet üniversitesini dünyanın ilk 100'üne taşımak
Türk üniversitelerinin uluslararası sıralamalardaki konumunu değerlendiren Özvar, 2026 yılı sıralamalarında altı Türk üniversitesinin ilk 500'e, bunlardan ikisinin ise ilk 300'e girdiğini açıkladı.
Önümüzdeki beş yıl içinde en az iki devlet üniversitesinin dünyanın ilk 100 üniversitesi arasına girmesinin hedeflendiğini belirtti.
Vakıf üniversitelerinden en az birinin de bu başarıya ulaşabilecek potansiyele sahip olduğunu söyledi.
Üniversitelerin yalnızca sıralamalarla değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Özvar, bilimsel araştırmaların etkisi, mezun niteliği ve topluma katkının da önemli göstergeler olduğunu ifade etti.
Dünya genelinde 15 binden fazla işverenin değerlendirmelerine dayanan Küresel Üniversite İstihdam Edilebilirlik Sıralaması'nda altı Türk üniversitesinin ilk 300'de bulunduğunu bildirdi.
Uluslararası öğrencilerin ekonomiye katkısı 3 milyar dolar
Türkiye'de yaklaşık 380 bin uluslararası öğrencinin eğitim gördüğünü açıklayan Özvar, üniversitelerde 3 binden fazla yabancı akademisyenin görev yaptığını söyledi.
Türkiye'nin uluslararası öğrenci hareketliliğinde dünyanın ilk yedi ülkesi arasında yer aldığını belirten Özvar, yabancı öğrencilerin yüzde 95'inden fazlasının eğitimlerini kendi imkânlarıyla sürdürdüğünü ifade etti.
Uluslararası öğrencilerin Türkiye ekonomisine yıllık yaklaşık 3 milyar dolarlık katkı sağladığını açıklayan Özvar, bu öğrencilerin ülkelerine döndükten sonra Türkiye ile ilişkilerini sürdürmelerinin bilim diplomasisi açısından da önemli olduğunu vurguladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 1 milyon uluslararası öğrenci hedefini hatırlatan Özvar, Türkiye'nin bu sayıya ulaşabilecek yükseköğretim kapasitesine sahip olduğunu söyledi.
Üniversitelerde girişimcilik ve akademik özgürlük vurgusu
Üniversitelerde yürütülen bilimsel çalışmaların ekonomik değere dönüşmesinin önemine değinen Özvar, teknoparkların, fikri mülkiyet çalışmalarının ve akademik girişimciliğin desteklenmesi gerektiğini belirtti.
Rektörlerin performanslarının değerlendirilmesinde akademisyen ve öğrencilerin kurduğu girişimlerin, şirketleşme çalışmalarının ve girişimciliğe verilen desteğin de dikkate alındığını söyledi.
Akademik özgürlüğün YÖK'ün öncelikleri arasında bulunduğunu ifade eden Özvar, üniversite yöneticilerinin akademisyenlere hangi konuda araştırma yapacaklarını söylemelerini beklemediklerini vurguladı.
Üniversite eğitiminin yalnızca diploma kazandırmakla sınırlı olmadığını belirten Özvar, dürüstlük, cesaret, gönüllülük, alçak gönüllülük ve güvenilirlik gibi değerlerin de eğitim sürecinde daha fazla öne çıkarılması gerektiğini dile getirdi.
