NASA'nın uzay teleskobu Dünya'ya düşüyor!

ABD Havacılık ve Uzay Ajansının (NASA) 2004 yılında uzaya gönderdiği Neil Gehrels Swift Gözlemevi, yaklaşık 22 yıllık görevinin sonuna geldi. Evrenin en güçlü patlamalarını incelemek amacıyla geliştirilen uzay teleskobunun, yörüngesindeki irtifa kaybı nedeniyle 4 Kasım 2026'da Dünya atmosferine girmesi bekleniyor.

Reuters'ın aktardığı bilgilere göre yaklaşık 1.452 kilogram ağırlığındaki teleskop, uzun süredir irtifa kaybediyor. NASA tarafından planlanan kurtarma girişiminin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından uzay aracının Dünya atmosferine kontrolsüz şekilde girmesi bekleniyor.

NASA'dan düşüş uyarısı: Parçaları yeryüzüne ulaşabilir

NASA'nın 2 Kasım'da yayımladığı açıklamada, Swift teleskobunun atmosferden geçişi sırasında büyük ölçüde yanarak parçalanmasının beklendiği belirtildi.

Bununla birlikte bazı dayanıklı bileşenlerin atmosferde tamamen yok olmayabileceği ve Dünya yüzeyine ulaşabileceği ifade edildi.

ABD Uzay Kuvvetlerinin ilk tahminlerine göre teleskobun 4 Kasım'da Türkiye saatiyle 11.30 civarında atmosfere girmesi öngörüldü. Ancak tahminlerde yaklaşık 11 saatlik belirsizlik bulunduğu bildirildi.

Uzay aracının atmosfere giriş zamanı ve konumuna ilişkin hesaplamalar, yeni yörünge verileri doğrultusunda güncelleniyor.

Swift teleskobunun parçaları Türkiye'ye düşebilir mi?

NASA'nın açıklamasına göre Swift teleskobunun yörünge eğimi nedeniyle atmosferden geçişin ardından yeryüzüne ulaşabilecek parçaların düşebileceği bölgeler, kuzey ve güney 20,6 derece enlemleri arasında bulunuyor.

Türkiye bu enlem aralığının dışında kalıyor. Dolayısıyla mevcut hesaplamalar, teleskoptan kopabilecek parçaların Türkiye'ye düşmesinin beklenmediğini gösteriyor.

NASA, Dünya üzerindeki herhangi bir kişinin zarar görme olasılığını yaklaşık 2 bin 100'de 1 olarak hesapladı.

Parçaların büyük bölümünün atmosferde yanması beklenirken kesin düşüş bölgesinin atmosferik koşullara ve uzay aracının parçalanma anına bağlı olduğu belirtiliyor.

30 milyon dolarlık kurtarma operasyonu başarısız oldu

Swift teleskobunun görev süresini uzatmak isteyen NASA, Arizona merkezli Katalyst Space Technologies şirketiyle özel bir kurtarma operasyonu planladı.

Yaklaşık 30 milyon dolar değerindeki proje kapsamında LINK adlı robotik uzay aracı, temmuz ayında teleskoba ulaşmak üzere fırlatıldı.

Operasyonun amacı, Swift'e kenetlenerek teleskobu daha yüksek ve güvenli bir yörüngeye taşımaktı. Böylece gözlemevinin bilimsel çalışmalarını birkaç yıl daha sürdürmesi hedefleniyordu.

Ancak LINK uzay aracının fırlatılmasının ardından kontrolsüz şekilde dönmeye başlaması, kurtarma planını sekteye uğrattı.

Teknik sorunların giderilememesi üzerine NASA ve Katalyst, ağustos ayında operasyonu iptal etti. Bu gelişmenin ardından Swift teleskobunun yörüngeden çıkmasını engelleyecek bir seçenek kalmadı.

İki yıllık görev 22 yıla uzadı

Kasım 2004'te uzaya gönderilen Swift teleskobu, başlangıçta yalnızca iki yıl görev yapacak şekilde tasarlandı.

Üç farklı teleskopla donatılan gözlemevi, özellikle gama ışını patlamalarını incelemek amacıyla geliştirildi.

Evrenin en yüksek enerjili olayları arasında bulunan gama ışını patlamaları, büyük kütleli yıldızların çökmesi veya nötron yıldızlarının birleşmesi gibi olaylarla ilişkilendiriliyor.

Swift, bu patlamaları tespit ederek diğer gözlemevlerine hızlı uyarılar gönderdi. Böylece dünyanın farklı bölgelerindeki teleskopların aynı kozmik olayı incelemesine olanak sağladı.

Görev süresi boyunca kara delikler, süpernovalar, aktif galaksiler, kuyruklu yıldızlar ve asteroitler hakkında da önemli gözlemler gerçekleştirdi.

Uzaydaki 22 yıllık görev sona eriyor

NASA'nın yaklaşık 500 milyon dolarlık Swift projesi, planlanan görev süresini on kattan fazla aşarak uzay araştırmalarında önemli bir yere sahip oldu.

Ancak uzay aracının kendi yörüngesini yükseltebilecek bir itki sisteminin bulunmaması, zamanla artan atmosferik sürüklenmeye karşı müdahaleyi zorlaştırdı.

Özellikle Güneş etkinliklerinin atmosferin üst katmanları üzerindeki etkisi, teleskobun irtifa kaybını hızlandırdı.

NASA ve ABD Uzay Kuvvetleri, Swift'in atmosfere giriş sürecini izlemeyi sürdürüyor.

Yaklaşık 22 yıl boyunca evrenin en güçlü patlamalarını gözlemleyen teleskop, görevini Dünya atmosferinde sonlandırmaya hazırlanıyor.