Yapay zekâ artık yalnızca teknoloji dünyasının değil, küresel enerji politikalarının da temel tartışma başlıklarından biri hâline geliyor. Büyük veri merkezlerinin çoğalması ve gelişmiş yapay zekâ modellerinin yüksek işlem gücüne ihtiyaç duyması, sektörün elektrik talebini hızla büyütüyor.
Türkiye, bu dönüşümün iklim üzerindeki etkilerini kasım ayında Antalya’da gerçekleştirilecek COP31’in gündemine taşımaya hazırlanıyor. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında New York’ta duyurulan girişimle, yapay zekâ altyapısına yönelik yatırımların küresel iklim hedefleri dikkate alınarak geliştirilmesi amaçlanıyor.
Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü hazırlanıyor
Türkiye’nin üzerinde çalıştığı yeni yol haritası “Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü” adını taşıyor. Birleşmiş Milletler bünyesindeki Uluslararası Telekomünikasyon Birliği ile geliştirilen çalışmanın taslağının COP31 başlamadan önce kamuoyuyla paylaşılması planlanıyor.
Girişimin odağında yapay zekânın ihtiyaç duyduğu enerjinin nasıl karşılanacağı bulunuyor. Teknoloji şirketlerinin enerji tüketimlerini daha açık biçimde ortaya koyması ve faaliyetlerinde temiz enerji kaynaklarına ağırlık vermesi hedefleniyor.
COP31 Başkanı Murat Kurum da yapay zekânın enerji ihtiyacındaki büyümenin hükûmetler tarafından ele alınması gerektiğini belirtirken şirketlerden enerji kullanımlarında şeffaflık ve temiz enerjiye yönelmelerini beklediklerini açıkladı.
Yapay zekânın enerji faturası büyüyor
Türkiye’nin hamlesinin arkasında teknoloji sektöründe yaşanan büyük altyapı dönüşümü bulunuyor. Yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesi ve çalıştırılması için kullanılan veri merkezleri, küresel elektrik altyapısında giderek daha önemli bir tüketim kalemi hâline geliyor.
Enerjiye erişim, yapay zekâ sektöründeki büyümenin önündeki önemli unsurlardan biri olurken büyük teknoloji şirketleri de veri merkezlerinin ihtiyacını karşılamak amacıyla elektrik üretimi, depolama ve iletim altyapısına yatırım yapmaya başladı.
Bu tablo, yapay zekâ yatırımlarının yalnızca işlemci kapasitesi veya yazılım geliştirme üzerinden değerlendirilmediği yeni bir döneme işaret ediyor. Yeni veri merkezlerinin hangi enerji kaynaklarıyla çalışacağı, elektrik şebekelerinin artan talebi nasıl karşılayacağı ve büyümenin çevresel maliyeti de teknoloji politikalarının bir parçasına dönüşüyor.
Türkiye’den 2035 için yeni hedef
Türkiye’nin COP31 gündemindeki ikinci önemli başlık ise elektrifikasyon olacak. “35x35” adı verilen girişimle, dünya genelindeki nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarılmasına yönelik uluslararası destek oluşturulması amaçlanıyor. Günümüzde bu oran yaklaşık yüzde 20 seviyesinde bulunuyor.
Plan, yalnızca daha fazla elektrik kullanılmasını değil; ulaşım, sanayi ve binalarda doğrudan fosil yakıt tüketen sistemlerin elektrikli alternatiflere yönelmesini kapsıyor. Bu dönüşümle birlikte temiz elektrik üretiminin artırılması, depolama kapasitesinin geliştirilmesi ve şebekelerin yeni talebe uygun hâle getirilmesi de gündemde olacak.
Gelişmekte olan ülkelerin dönüşüm sürecinde desteklenmesi ve elektrifikasyondaki ilerlemenin uluslararası ölçekte takip edilmesi de girişimin öne çıkan unsurları arasında yer alıyor.
Antalya’da teknoloji ve iklim aynı masada
COP31’de teknoloji ve yapay zekâ için özel bir gün ayrılması planlanıyor. Türkiye ayrıca yapay zekânın temiz teknolojilerde kullanılabileceği pilot projelerden oluşan bir çalışma başlatmaya hazırlanıyor. Bu kapsamda teknoloji geliştiricileri, sanayi kuruluşları ve yatırımcıların aynı projelerde buluşturulması hedefleniyor.
Türkiye’nin girişimiyle Antalya’daki zirvede yapay zekâ tartışmasının yönünün de genişlemesi bekleniyor. Gündem yalnızca yapay zekânın neler yapabildiği olmayacak; bu teknolojiyi çalıştırmak için gereken elektriğin nasıl üretileceği ve büyüyen dijital altyapının çevresel maliyetinin nasıl yönetileceği de masaya yatırılacak.
Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü’nün ayrıntıları henüz kesinleşmiş değil. Taahhüdün hangi ülkeler ve şirketler tarafından destekleneceği ile uygulamaya ilişkin ayrıntıların, COP31 öncesinde yayımlanacak taslakla netleşmesi bekleniyor.
